Monument, vergunning

Voor veranderingen of onderhoud aan een monument hebt u vaak een vergunning nodig. Hieraan zijn strenge regels verbonden. Voor regulier onderhoud is geen vergunning vereist.

In veel gevallen hebt u een vergunning nodig voor veranderingen of onderhoud aan archeologische en gebouwde monumenten. Gebouwde monumenten waarvoor u een vergunning nodig hebt zijn als monument aangewezen door Rijk, provincie of gemeente. Dit zijn niet alleen gebouwen, maar bijvoorbeeld ook parken of standbeelden.

Voor werkzaamheden aan een archeologisch rijksmonument hebt u een archeologische monumentenvergunning nodig.

Voor rijksmonumenten (gebouwd) en gemeentelijke of provinciale monumenten (gebouwd en archeologisch) hebt u een omgevingsvergunning nodig voor de volgende werkzaamheden:

• slopen, verstoren, verplaatsen of in enig opzicht wijzigen van (een deel) van het monument
• herstellen of (laten) gebruiken van het monument op een wijze waardoor het wordt ontsierd of in gevaar gebracht

Geen vergunning nodig

U hebt géén vergunning nodig voor gewoon onderhoud aan de buitenkant van rijksmonumenten. Het gaat dan om werkzaamheden die erop gericht zijn om te behouden wat er is.

U hebt ook géén vergunning nodig voor werkzaamheden die de monumentale waarde niet aantasten. Dit geldt voor werkzaamheden aan rijks-, provinciale of gemeentelijke monumenten. Denk hierbij aan het opschuren en schilderen in dezelfde kleur, het vervangen van kapotte ruiten, het opstoppen van rieten daken of vervangen van dakpannen.

Vooroverleg

Neem vóórdat u een vergunningaanvraag indient, contact op met de gemeente over de werkzaamheden die u wilt uitvoeren. In dit vooroverleg worden de verwachtingen van u en de gemeente duidelijk en kunt u eventueel voorkomen dat u een aanvraag indient die later wordt afgewezen.

Aanvraagprocedure

Doe allereerst een vergunningcheck via het Omgevingsloket online. U ziet dan of u wel of niet een omgevingsvergunning moet aanvragen. Hebt u vragen over de te volgen procedure, neem dan altijd contact op de gemeente.

Als particulier kunt u uw aanvraag direct digitaal indienen met uw DigiD inlogcode. U kunt het formulier ook downloaden en uitprinten. Stuur het papieren formulier per post naar de gemeente. Als bedrijf kunt u de aanvraag alleen digitaal indienen. Hiervoor heeft u eHerkenning nodig.

Aanvragen omgevingsvergunning gemeentelijk of provinciaal monument

• Vul het aanvraagformulier volledig in en stuur het met de benodigde documenten naar de gemeente.
• U krijgt een ontvangstbevestiging.
• De gemeente vraagt bij de beoordeling van de aanvraag advies aan de gemeentelijke monumentencommissie. Bij de vergunningaanvraag voor een provinciaal monument vraagt de gemeente advies aan het provinciale steunpunt monumentenzorg.
• Nadat de gemeente heeft beslist, krijgt u vanzelf bericht of u de vergunning krijgt.
• Bent u het niet eens met het besluit van de gemeente dan kunt u binnen 6 weken na de bekendmaking van het besluit bezwaar maken bij de gemeente. Daarna kunt u in beroep gaan bij de bestuursrechter.

Aanvragen omgevingsvergunning rijksmonument

• Vul het aanvraagformulier volledig in en stuur het met de benodigde documenten naar de gemeente.
• U krijgt een ontvangstbevestiging.
• De gemeente vraagt bij de beoordeling van de aanvraag advies aan de eigen monumentencommissie en zo nodig aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Ligt het rijksmonument buiten de bebouwde kom, dan vraagt de gemeente advies aan de provincie.
• Na het advies legt de gemeente het ontwerpbesluit over de omgevingsvergunning ter inzage. Iedereen kan dan binnen 6 weken zijn of haar zienswijze hierover indienen. Bent u het niet eens met het ontwerpbesluit, geef dan in uw zienswijze aan waarom u het niet eens bent met de beslissing.
• Nadat het besluit is genomen kunt u - als u een zienswijze hebt ingediend - binnen 6 weken na bekendmaking in beroep bij de rechtbank. Ook andere belanghebbenden kunnen in beroep bij de rechtbank.

Aanvragen archeologische monumentenvergunning

• Dien de aanvraag voor een monumentenvergunning in bij de gemeente.
• De gemeente stuurt de aanvraag naar de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de provincie.
• De gemeente legt het ontwerpbesluit van de Rijksdienst 6 weken ter inzage. Iedereen kan binnen 6 weken zijn of haar zienswijze hierover indienen. Ook de gemeente en provincie kunnen dit doen.
• Bent u het niet eens met het ontwerpbesluit, geef dan in uw zienswijze aan waarom.
• De gemeente stuurt de zienswijzen naar de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
• De Rijksdienst beslist op uw aanvraag en stuurt het definitieve besluit naar u toe.
• Bent u het niet eens met het besluit, dan kunt u - als u een zienswijze hebt ingediend - beroep indienen bij de rechtbank.

• aanvraagformulier
• situatietekeningen (schaal 1:1000)
• een plattegrond van iedere bouwlaag met maatvoering en de bestemming van de ruimte (schaal 1:100)
• alle gevelaanzichten en relevante doorsneden (schaal 1:100)
• werkbeschrijving van de bestaande en nieuwe situatie
• detailbeschrijving van het monument waaraan de werkzaamheden uitgevoerd worden

Beschermde stads- en dorpgezichten

De bescherming van stads- en dorpgezichten is geregeld in het bestemmingsplan en de Wabo. In dit plan wordt rekening gehouden met de vastgestelde cultuurhistorische waarden van het gezicht. Voor panden binnen het beschermd stads- of dorpsgezicht gelden andere regels voor vergunningsvrij bouwen. Dit geldt zowel voor monumenten als niet-monumenten.

Let op!

Houd er rekening mee dat u als eigenaar van een monument niet zonder meer alle veranderingen aan uw monument kunt doorvoeren.

Informatie over de aanschaf, restauratie en het behoud van rijksmonumenten vindt u in de Kennisbank van monumenten.nl.